کد خبر: ۱۶۶

تاریخ: ۱۰ اسفند ۱۳۹۸ - ۱۱:۵۰

یوگا برای سالمندان

یوگا ورزشی است که با تواناییها و نیازهای بدنی فرد منطبق می گردد و افراد مبتدی ، حتی خانم های باردار با در نظر گرفتن شرایط بدنی خود قادر به انجام آن هستند.

سالمندی دوره ایی از زندگی است که فرد زمان بیشتری را برای پرداختن به خود، خانواده و اوقات فراغت خود دارد. با این وجود فرد در این سن به بیماریهایی چون آرتریت (تورم مفصل)، بی اختیاری ادرار و فشار خون بالا، بیشتر مبتلا می شود. افزایش شیوع این بیماریها در افراد مسن سبب می شود هنرجویان یوگا خصوصاً افراد مبتدی به علت تحلیل بافت ها و فرسودگی بدن در انجام حرکات یوگا، محدودیت بیشتری داشته باشند و حرکات محدودتری از قبیل خم شدن آهسته به جلو یا راه رفتن آرام یوگا را در حد محدودتری انجام دهند.

یوگا بدن را متناسب ، ذهن را آرام و فرد را وانهاده می سازد. یوگا هم چنین برای جلوگیری و کنترل بیماریهای خاص که در سالمندان شیوع بیشتری دارد مفید است و فرد را قادر می سازد با درون خود ارتباط برقرار کند و این زمانی است که فرد خود را همان گونه که هست می پذیرد و این خود سبب ایجاد یک نگرش مثبت به زندگی در فرد می گردد.

برخی آساناهای یوگا به گونه ای طراحی شده اند که سبب طبیعی شدن فشار خون، ایجاد تعادل در سیستم اعصاب می گردند و از مبتلا شدن به بیماری های قلبی و عروقی و عصبی جلو گیری می کنند .

تکنیک های تنفسی یوگا با ایجاد نشاط و طراوت جسمی و پاک کردن کانال های تنفسی از مبتلا شدن فرد به بیماریهای تنفسی نیز جلوگیری بعمل می آورند .

به هنگام انجام حرکات یوگا فرد باید بدن خود را بشناسد و به محدودیت های بدنی خود در انجام حرکات واقف می باشد ، همچنین در هنگام انجام حرکات به بدن خود فشار نیاورد زیرا انجام حرکات یوگا با سختی و فشار احتمال ایجاد آسیب بدنی را در فرد افزایش می دهد . به خاطر داشته باشید که یوگا ضمن انجام حرکات بدنی، سبب آرامش ذهن می گردد به همین خاطر اگر به هنگام انجام یک آسانا احساس درد می کنید انجام آن را متوقف کنید.

تکنیکهایی هایی که در زیر آورده می شود برای افراد مسن مناسب است:

نیاز نیست که فرد همه آسانا ها را انجام دهد زمانی که احساس خستگی کرد بهتر است انجام آنها را متوقف کند.

۱) کاپالابهاتی

تکنیک تنفسی است که برای پاک کردن کانال های تنفسی به کار می رود. اگر فرد به سختی نفس می کشد یا احساس گرفتگی درقفسه سینه دارد، تنفس سریع کاپالابهاتی به او کمک می کند تنفس آرامی تری داشته باشد .

۲) نشستن ساده (سوخاسانا)

یک آسانای نشسته یوگا است و اکثراً بعد از شاواسانا ( جسد) توصیه می شود. این آسانای ساده ستون فقرات را صاف کرده، متابولیسم بدن را کاهش می دهد، سبب ارتقا آسودگی درون می شود و ذهن را آرام نگه می دارد.

۳) حرکت گربه

این آسانا کمک می کند تا حرکت را از بخش میانی بدن آغاز کنید . حرکت را باید با تنفس هماهنگ کرد . اگر هر گونه کمر درد مزمن یا حاد یا هر گونه آسیب ستون فقرات وجود دارد باید از انجام آن خودداری شود.

۴) حرکت سگ

به انعطاف پذیری ستون فقرات کمک می کند، سبب کشیدگی لگن و بخش میانی انتهای ستون فقرات می شود و به بهبود بیماریهای ستون فقرات کمک می کند و در صورت کمر درد حاد یا آسیب دیدگی در ستون فقرات از انجام آن خودداری شود.

۵) بالا بردن هر دو پا از لگن

به هنگام انجام این حرکت ، اطمینان حاصل شود که تمام پشت بدن روی زمین قرار گرفته و گردن و شانه نیز وانهاده است.

۶) چرخش نیمی از ستون مهره ها (آرد اما ستی اندر آسانا)

اگر به درستی انجام شود سبب کشش تمام ستون فقرات می گردد، هم چنین برای کبد، کلیه و غدد آدرنال مفید است. این حرکت حتماً باید زیر نظر مربی انجام شود.

۷) ملخ (سالاباسانا)

همان گونه که در انجام حرکت مار کبری قسمت فوقانی ستون فقرات استفاده می شود در انجام ملخ از بخش تحتانی ستون فقرات استفاده می گردد و سبب کشش عضلات شکمی، بازوها و پاها می گردد.

۸) حرکت تخلیه باد (پاوان موکت آسانا)

پاوان موکت آسانا از دو لغت سانسکریت پاوانا به معنی "هوا" و موکتا به معنای "رهایی" تشکیل شده است. این حرکت عمدتاً بر دستگاه گوارش کار می کند و خصوصاً سبب رهایی گاز معده می گردد.

۹) حرکت جسد (شاواسانا)

یک نوع حرکت برای وانهادگی است که معمولأ در انتهای آساناها انجام می شود.

نکات کلیدی که نباید از یاد برد:

انجام برخی از آساناهای یوگا به شرط اینکه فرد حرکات یوگا را به طریق درست و تحت نظر مربی انجام داده و به محدودیت های بدنی خود احترام بگذارد به نحو شگفت آوری سبب کاهش بسیاری از بیماریها می گردد . اما همانند هموپاتی (همانند درمانی) زمان لازم است تا فواید انجام حرکات یوگا در بدن فرد آشکار شود.

افراد مسن همچنین مربیان محترم در طی انجام حرکات یوگا باید موارد زیر را در نظر داشته باشند. ممکن است فرد بیماری خاصی داشته باشد اما سالمندان اغلب تمایل ندارند که بیماری خود را برای دیگران بیان کنند، بنابراین برای کاهش ریسک خطرات به هنگام انجام حرکات یوگا در افراد سالمند موارد زیر باید حتماً مد نظر قرار گرفته شود:

▪هرگز چرخش کامل سر انجام نشود:

فقط حرکت آرام سر به جلو و عقب، به چپ و راست و بازگشت که همراه تنفس متناسب با آنها باشد (۱ و ۲ greevasancha stage و پاوان موکت آسانا مرحله اول)

▪ به هیچ وجه حبس نفس انجام نشود: نه حبس دم (آنتارکومباکا) نه حبس بازدم (باهیرکومباکا)

▪ به هیچ عنوان سر را در حرکات خم به جلو پایین تر از سطح قلب نیاورید.

تمرینات تنفسی (پرانایاما) محدودی در سالمندان توصیه می شود از جمله:

۱) تنفس زنبوری: دم به آرامی با ۴ شماره، بازدم به آرامی با ۸ شماره

۲) تنفس معمولی عمیق

۳) تنفس شکمی که این دو نهایتاً به یک آسانا ختم می شوند.

۴) تنفس یوگایی (که ممکن است برای آنها مشکل باشد)

۵) نادی شودان (تنفس متناوب)

۶) تنفس اوجایی

▪ هیچ یک از قفل ها (بانداها) انجام نشود نه جالاندراراباندا (قفل گلو) و نه اودیاناباندا

▪ حرکاتی که سبب تقویت حفره لگنی می شود در سالمندان بسیار با ارزش است:

۱) بالا بردن پایین تنه از زمین (مولاباندا)

۲) کنترل اسفنکنر مثانه (واجرولی مودرا)

۳) کنترل اسفنکنر مقعدی (آشوینی مودرا)

▪ چرخاندن زبان به سمت عقب (کچاری مودرا) مناسب است اما باید نرم و آرام انجام شود.

اینک به متنی که در مجله یوگا به بیان یک مربی درج شده است نظری می افکنیم.

دو چیز سبب شد که من یوگا را برای سالمندان شروع کنم. در سیستم ساتیاناندا حرکات زیادی برای سالمندان وجود دارد و ثانیاً من معتقدم که یوگا می تواند در تمام رده های سنی مفید واقع شود و یک مربی خوب همیشه می تواند متناسب با تواناییهای شاگردانش حرکات مناسب آنها را ارائه دهد. من به دلیل این که پدر و مادرم مسن بودند علاقه داشتم که به سالمندان آموزش دهم. دلایل متعددی وجود دارد تا آموزش یوگا به افراد مسن را آغاز کنیم، اغلب آنها دوست دارند مفید باشند و اوقاتی برای کار مفید قرار دهند. در این سن باید اهداف جدیدی برای زندگی پیدا کنند. یوگا به آنها کمک می کند که در جامعه مدرن امروزی جایگاه جدیدی برای خود بیابند و دلیلی برای زندگی به همراه آگاهی از وضعیت بدنی، وضعیت تنفسی، رهایی از استرس و جلوگیری از سفتی مفاصل پیدا کنند ؛ در ضمن این که هوشیاری و درک ذهنی خود را نیز افزایش دهند.